PC 
Xbox 
E-cards Kompletna historia GTA (część 3): Era HD
Ostatnia część naszej serii tekstów o Grand Theft Auto koncentruje się na erze HD, która sprawiła, że cała seria stała się globalnym fenomenem. Zajrzyj do mroźnego, brudnego Liberty City z GTA IV, rekordowego sukcesu GTA V, startu GTA Online i drogi prowadzącej do długo wyczekiwanego GTA VI.
Po dwóch artykułach pełnych gangów, neonowych ulic, zdrajców, mafiosów i rewolucji w otwartych światach nasza seria o Grand Theft Auto dobiega końca. Tym razem przyjrzymy się okresowi, który w sposób jednoznaczny wyniósł Rockstar do grona największych gigantów branży. Era HD jest już z nami. Czas, w którym GTA przestało być jedynie wielką zabawą w sandboxie, a stało się zjawiskiem technologicznym. Komentarzem społecznym. Jedną z największych franczyz popkultury na planecie.
Liberty City przestało wyglądać jak karykatura Nowego Jorku — zaczęło przypominać żywe, pełne ludzi miasto: chaos, deszcz, brud i historie. Los Santos natomiast zamienił się w cyfrowy Disneyland dla dorosłych, gdzie rano można było obrabować bank, po południu zagrać w golfa, a wieczorem wpaść do internetowego lobby usianego latającymi motocyklami i absolutnym chaosem. GTA IV, GTA V i GTA Online nie były po prostu kolejnym rozdziałem w udanej serii. To były gry, które definiowały całe pokolenia graczy, jednocześnie wydłużając oczekiwanie na GTA VI do absurdalnych granic.
Konkretnie — koniecznie sprawdź pierwszą i drugą część naszej serii o historii GTA: od samych początków aż po dzień dzisiejszy.
Grand Theft Auto IV (2008)
Kiedy Grand Theft Auto IV trafiło na rynek, od razu było widać, że tym razem Rockstar nie stara się dokładać kolejnego chaosu, tylko stworzyć bardziej wiarygodny świat. Te cztery długie lata produkcji od razu widać w finalnym efekcie. Liberty City przestało przypominać grę zręcznościową pełną karykaturalnych postaci, a zaczęło wyglądać jak surowa, cyfrowa wersja Nowego Jorku — z każdą dzielnicą mającą własną atmosferę, ruch i tożsamość.
Nowy silnik RAGE (zastąpił RenderWare) umożliwił bardziej realistyczne oświetlenie, fizykę i animacje. Dzięki temu samochody wreszcie sprawiały wrażenie cięższych i bardziej nieprzewidywalnych, strzelaniny były intensywniejsze, a samo miasto reagowało na gracza naturalniej niż kiedykolwiek wcześniej. Przechodnie chowali się przed deszczem, kłócili się na ulicach, dzwonili przez telefon albo po prostu wracali do domu znużeni po kolejnych nieudanych dniach w pracy. Rockstar stworzył więc miasto, które czuło się jak żywy organizm.
Jednocześnie cała gra została oparta na znacznie bardziej osobistej historii niż poprzednie odsłony. Główny bohater, Niko Bellic, nie trafia do Ameryki jako pewny siebie gangster, spragniony luksusu, tylko jako człowiek naznaczony wojną i własną przeszłością. Gdy dociera do niego, że obietnice jego kuzyna dotyczące idealnego życia były tylko iluzją, powoli pogrąża się w świecie mafii, długów, przemocy i skorumpowanych organizacji (rosyjskich gangsterów, włoskiej mafii, a nawet FBI).
GTA IV kładło większy nacisk na rozczarowanie amerykańskim snem niż na satyrę. Postacie wydawały się bardziej realistyczne, dialogi brzmiały przyziemniej, a decyzje gracza zyskiwały większą wagę. Pomogła w tym świetna obsada aktorska z nazwiskami typu Samuel L. Jackson (znowu) i innymi rozpoznawalnymi twarzami, podczas gdy sam Niko szybko stał się jednym z najbardziej ikonicznych bohaterów w całej serii.
Ciekawostka #1: Po premierze Grand Theft Auto IV plasowało się wśród najlepiej ocenianych gier w historii i zdominowało recenzje na całym świecie wynikiem 98%. Rockstar zainwestował około 100 milionów dolarów w produkcję i marketing, ale gra niemal od razu przebiła ten poziom — sama pierwszego dnia zarobiła ponad 310 milionów dolarów.
Rockstar nie zapomniało też o sandboxowym charakterze GTA. Gracze mogli spędzać czas na kręglach, bilardzie, odwiedzać kawiarnie internetowe, oglądać telewizję albo budować relacje z postaciami pobocznymi, które później pomagały w misjach. Kolejną dużą innowacją było zintegrowane już granie sieciowe dla wielu graczy, w którym Liberty City zamieniało się w wielki plac zabaw — z trybami rywalizacyjnymi. Gra pobiła rekordy niemal od razu po premierze, zbierała bardzo wysokie oceny i jednoznacznie potwierdziła, że Rockstar Games przestało tworzyć jedynie kontrowersyjne gry akcji, a zaczęło robić projekty zdolne wpływać na całą branżę.
Jakby nie było jasne od dawna? Późniejsze dodatki, Grand Theft Auto IV: The Lost and Damned oraz Grand Theft Auto IV: The Ballad of Gay Tony, pokazując Liberty City z innych perspektyw — od brudnego podziemia motocyklistów po przerysowane nocne życie pełne narkotyków, klubów i bogactwa. Dzieło sztuki jako lustro społeczeństwa.
Ciekawostka #2: Po premierze GTA IV rozbiło rekordy w całym przemyśle rozrywkowym. W pierwszych 24 godzinach stało się najszybciej sprzedającą się grą tamtych czasów i ustanowiło rekord największej sprzedaży w jednym dniu wśród wszystkich produktów rozrywkowych. Pod koniec pierwszego tygodnia gra zarobiła już około pół miliarda dolarów.
Grand Theft Auto V i GTA Online (2013)
Wraz z premierą Grand Theft Auto V w 2013 roku Rockstar przestało być zwykłym studiem z grami. Każda nowa odsłona GTA była wydarzeniem globalnym, a piąta część wyniosła ten status na jeszcze wyższy poziom. Los Santos i otaczający go Blaine County stworzyły największy i najbardziej dopracowany świat w historii serii — od luksusowych dzielnic przypominających Los Angeles po pustynie, góry, bazy wojskowe i zniszczone motele na totalnym odludziu.
Świat wydawał się jednocześnie żywszy, bardziej dynamiczny i jeszcze bardziej absurdalny. Rockstar upchnął w nim ogromną dawkę satyry: programy telewizyjne, reklamy, strony internetowe i detale, które gracze wciąż odkrywali jeszcze lata po premierze. Rozgrywka była też wyraźnie bardziej responsywna niż w GTA IV — samochody zachowywały się bardziej jak w produkcjach zręcznościowych, a akcja była szybsza, bardziej filmowa i łatwiejsza do „ogarnięcia”.
Ciekawostka #1: Grand Theft Auto V od razu trafiło do Księgi Rekordów Guinnessa po premierze w 2013 roku. Sprzedano ponad 11 milionów egzemplarzy w pierwszych 24 godzinach, a gra zdobyła oszałamiające 815 milionów dolarów. W sumie tytuł ma 7 rekordów Guinnessa.
Największa zmiana jednak dotyczyła trzech protagonistów. Michael, Franklin i Trevor reprezentowali trzy zupełnie różne perspektywy na świat przestępczy i Rockstar pozwoliło graczom przełączać się między nimi praktycznie w dowolnym momencie. Michael był wypalonym byłym złodziejem żyjącym w luksusie, Franklin próbował wyrwać się z życia ulicznego gangstera, a Trevor uosabiał czystą nieprzewidywalność i chaos.
To właśnie połączenie tych postaci nadało historii jej wyjątkowe tempo i energię — gra nieustannie zmieniała ton: od dramatycznych momentów, przez cyniczny humor, po kompletnie absurdalne sytuacje. Duże napady na wielką skalę miały też ogromne znaczenie w kampanii. Gracze wybierali podejście, członków ekipy i sposób przeprowadzenia całej operacji, przez co GTA V często sprawiało wrażenie interaktywnego hollywoodzkiego blockbustera.
Jednak GTA Online ostatecznie wywarło jeszcze większy wpływ niż sama kampania. To, co na początku wyglądało jak tylko dodatek dla wielu graczy, stopniowo przeobraziło się w jedno z największych internetowych zjawisk w historii gier. Gracze tworzyli własną postać i zaczynali od samych podstaw — z niewielką gotówką, brakiem szacunku i bez luksusów.
Rockstar wciąż poszerzało świat Los Santos o nowe misje, napady, pojazdy i całe wątki fabularne. Przełom przyszedł wraz z dużymi napadami, które wreszcie wprowadziły skoordynowane działania drużyn i zamieniły tryb sieciowy w pełnoprawne doświadczenie. Z czasem dodano kolejne gangi motocyklowe, przemyt, kasyna, kluby nocne — oraz coraz bardziej absurdalne futurystyczne gadżety, w tym latające motocykle i uzbrojone pojazdy.
Ciekawostka #2: GTA V stało się też najlepiej zarabiającym produktem rozrywkowym w historii, przekraczając próg 1 miliarda dolarów w zaledwie trzy dni i wyprzedzając w tamtym czasie filmy, muzykę oraz inne gry wideo.
Równolegle Rockstar szybko zrozumiało, że GTA Online nie jest już klasyczną grą, tylko usługą długoterminową. Dzięki ciągłym aktualizacjom i mikropłatnościom Los Santos zdołało przetrwać kilka generacji konsol i utrzymać ogromną społeczność przez ponad dekadę. Dla części graczy Online stał się miejscem na codzienną rozrywkę, a dla innych — wirtualnym drugim życiem za sprawą popularnych serwerów do roleplay.
To właśnie sukces GTA Online wyraźnie wpłynął na przyszłość całej serii i w dużej mierze tłumaczy, dlaczego fani musieli czekać tak długo na kolejną, główną grę z cyklu. Los Santos nigdy tak naprawdę nie „umarło”, a Rockstar po prostu nigdy przestało je rozbudowywać.
Grand Theft Auto VI (2026)
Po dziesiątkach lat, w których Grand Theft Auto na nowo zdefiniowało gry w otwartym świecie, wypchnęło granice technologii i regularnie wzniecało kontrowersje oraz gigantyczny hype, seria szykuje się na kolejne wielkie osiągnięcie. Czekanie na Grand Theft Auto 6 przeciągnęło się aż do długich trzynastu lat, a w międzyczasie stało się być może najbardziej wyczekiwanym projektem w dzisiejszych czasach.
Tym razem Rockstar wraca do Vice City — nowoczesnej wersji Miami, a fabuła skupi się na duie Lucii i Jasona, nawiązując do współczesnych Bonnie i Clyde. Produkcji towarzyszyły potężne wycieki, spekulacje i niezliczone internetowe teorie, ale teraz niekończące się oczekiwanie wreszcie dobiega końca. A jeśli Rockstar znowu zepchnie granice, tak jak zrobiło to przy GTA III, GTA IV i GTA V, to branża gier dostanie kolejny moment, o którym będzie się mówić latami. GTA 6 opisaliśmy szczegółowo w osobnym artykule.
Podsumowanie i co dalej?
Dziś Grand Theft Auto to znacznie więcej niż tylko seria gier o kradzieży samochodów i ucieczkach przed policją. To marka, która przez trzy dekady zdefiniowała gatunek gier w otwartym świecie, pchała granice technologii, a jednocześnie umiała wciąż dostosowywać się do czasów, w których powstawała. Od chaotycznych początków w 2D, przez przełomową erę 3D, aż po realistyczną, kinową erę HD Rockstar wielokrotnie pokazywał, że GTA nie chodzi wyłącznie o wolność w otwartym świecie — ale też o satyryczne spojrzenie na społeczeństwo, media, amerykański sen oraz samych graczy.
Każda epoka wnosiła coś wyjątkowego. GTA III przedefiniowało nowoczesne gry sandboxowe; Vice City i San Andreas stały się ikonami swojej epoki; GTA IV pokazało, że seria może być mroczniejsza i bardziej osobista; a GTA V, wraz z GTA Online, stworzyło fenomen obejmujący całe pokolenia konsol. Niewiele serii potrafiło pozostać tak długo na topie, a jednocześnie sprawiać, że każda kolejna odsłona wydaje się wydarzeniem, o którym mówi cały internet.
Zobacz też: Wszystko, co musisz wiedzieć o GTA 6 przed premierą.
A teraz stoimy na progu kolejnego rozdziału. Po latach oczekiwania GTA VI wydaje się kolejnym wielkim kamieniem milowym, który może znowu zmienić zasady gry. Jakkolwiek potoczy się przyszłość serii, dziś jest jedno pewne — Grand Theft Auto dawno temu odcisnęło swoje piętno nie tylko na historii gier wideo. Stało się częścią współczesnej popkultury.
Nie przegap pierwszej i drugiej części dotyczących historii serii Grand Theft Auto.
